Alles over lenzen
Wat is een contactlens?
De contactlens is een heel comfortabel optisch hulpmiddel dat direct op het oog wordt gedragen. Het drijft op een laagje traanvocht, zonder het hoornvlies te raken. De kunststof contactlens wordt door geautomatiseerde processen op maat en op sterkte gemaakt.
Een goede contactlens zorgt ervoor dat:
• het hoornvlies voldoende zuurstof krijgt;
• de lens niet te veel of te weinig verschuift ten opzichte van het oog;
• de vorm van het oog niet verandert door het dragen van de contactlens (behalve bij nachtlenzen);
• u er veel natuurlijker uitziet;
• u prima scherp ziet op alle afstanden;
• u veel makkelijker om u heen kunt kijken dan met een bril;
• u geen vervormd beeld krijgt zoals met een bril (dit is vooral bij hogere sterktes merkbaar);
• u zich met sport en spel veel gemakkelijker kunt bewegen dan met een bril;
• de sterkte van uw ogen minder snel verandert dan met een bril.
Bijziendheid (=myopie)
Als u bijziend bent, dan buigt het oog het binnenkomende licht te sterk af en/of de lengte van het oog is te lang. Het gevolg is dat u op afstand niet scherp ziet en dichtbij wel. Hoe hoger de sterkte hoe scherper u dichtbij ziet en hoe waziger u veraf ziet. Wanneer u bijvoorbeeld – 2.00 heeft ziet u scherp op ± 50 cm en wanneer u – 10.00 heeft ziet u scherp op ± 10 cm (zonder correctie). Bijziendheid kan gecorrigeeerd worden door een bril of contactlenzen met een negatieve sterkte (“min-sterkte”).
Verziendheid (=hyperopie)
Als u verziend bent is dan buigt het oog het binnenkomende licht niet genoeg en/of de lengte van uw oog is te kort. Als gevolg hiervan moet u de ogen inspannen om veraf en dichtbij scherp te zien (accommoderen). Vaak zien mensen met verziendheid veraf scherper dan dichtbij, maar bij een hoge verziendheid kan het gebeuren dat het zicht veraf ook niet goed is doordat het accommodatievermogen onvoldoende is. Lenzen met een positieve sterkte (“plus-sterkte”) corrigeren verziendheid.
Ouderdomsverziendheid (=presbyopie)
Boven de 40 jaar onstaat er vaak ouderdomsverziendheid (of presbyopie), maar in de volksmond zal men vaak zeggen dat ‘de armen te kort zijn geworden’. Het houdt in dat het verouderde oog moeite heeft om op korte (lees)afstand scherp te stellen. Eigenlijk klopt de uitdrukking ouderdomsverziendheid niet. Presbyopie heeft niet zoveel met verziendheid te maken; het komt zowel bij bijziendheid als verziendheid voor. Oplossingen zijn: een leesbril over de contactlenzen, een multifocale bril of multifocale contactlenzen. Ook kan iemand die bijziend is gewoon zijn bril afzetten of zijn contactlenzen uitdoen (als de sterkte niet te hoog is). Daarnaast kan het oefenen van de oogspieren helpen: visuele training. Ook belangrijk te vermelden is dat ouderdomsverziendheid niet door een laserbehandeling verholpen kan worden.
Cylindrische afwijking (= astigmatisme)
We spreken van een cylindrische afwijking als de kromming van het hoornvlies niet overal gelijk is, maar in één richting krommer is dan in de andere. Vergelijk dit met een rugbybal die niet rond is tegenover een voetbal die dat wel is. Het gevolg is dat het oog in één richting (bijvoorbeeld horizontaal op 180°) een andere sterkte heeft dan in de andere richting (bijvoorbeeld verticaal op 90°). Het verschil tussen deze twee sterktes noemt men de cylindersterkte. Cylindrische afwijkingen zijn vaak aangeboren en blijven veelal constant gedurende het leven. Middels een bril of contactlenzen met cylindrische correctie kan er gecorrigeerd worden, waarbij niet alleen de sterkte van de afwijking van belang is, maar ook de richting van de afwijking, de zogenaamde as of asstand.
Bifocale contactlenzen
Bifocale contactlenzen hebben 2 sterktes: een bepaalde sterkte voor veraf en daarnaast een separate sterkte voor het leesgedeelte van het oog, de zogenaamde leesadditie. U kunt bijvoorbeeld lenzen met sterkte -2.00 hebben met een leesadditie van +2.00
Multifocale contactlenzen
Multifocale contactlenzen hebben net als bifocale contactlenzen een sterkte voor veraf en daarnaast een leesadditie. Bij multifocale contactlenzen verandert deze sterkte echter vanuit het centrum geleidelijk naar de rand van de contactlens. Multifocaal betekent “meerdere sterktes”, daardoor functioneren deze lenzen niet alleen voor veraf en nabij, maar ook op de tussenafstand (beeldscherm en dashboard van auto). De meeste moderne contactlenzen zijn multifocaal en niet bifocaal (2 sterktes).
Harde contactlenzen (=vormstabiele contactlenzen of harde zuurstofdoorlatende contactlenzen)
Harde contactlenzen zijn vormvast, hebben een lange levensduur en laten veel zuurstof door. Dit laatste komt ten goede aan de gezondheid van het oog. Ook zijn harde lenzen beter voor de achteruitgang voor wat betreft de sterkte van het oog. Ze kunnen echter oncomfortabel zitten juist doordat ze minder flexibel zijn. De meeste harde lenzen gaan een paar jaar mee en zijn over de hele levensduur relatief goedkoop maar juist duurder in aanschaf. Harde contactlenzen geven in een aantal gevallen een betere correctie dan zachte contactlenzen. Dit geldt met name bij een vervormd oogoppervlak (keratoconus) en voor hogere cylindersterktes.
Zachte contactlenzen
Zachte lenzen zijn flexibeler en groter dan harde lenzen. Ze zijn gemaakt van een polymeer dat in combinatie met vocht soepel wordt. Een zachte contactlens bestaat daardoor voor ongeveer de helft uit water en gaat kapot als hij uitdroogt. De flexibiliteit van zachte lenzen vergroot het draagcomfort aanzienlijk. Ook komt er in tegenstelling tot bij een harde contactlens zo goed als nooit een stofje onder. Er zijn minder maten dan bij harde lenzen omdat deze niet nodig zijn: de lens past zich makkelijk aan de vorm van het oog aan. Zachte lenzen zijn dus comfortabeler dan harde lenzen, maar ze worden wel makkelijker vuil. Hierdoor moeten ze vaker vervangen worden. Er bestaan zachte contactlenzen die slechts 1 dag gedragen kunnen worden (“daglenzen”), lenzen die 1 of 2 weken gedragen kunnen worden (“weeklenzen”) en op dezelfde manier bestaan er ‘maandlenzen’, ‘halfjaarlenzen’ en ‘jaarlenzen’. Hierdoor worden zachte lenzen vaak niet per stuk maar bijvoorbeeld per 6 (bij maandlenzen) of per 30 of 90 stuks (bij daglenzen) verkocht. Juist doordat er regelmatige vervanging plaatsvindt zijn zachte lenzen duurder dan harde lenzen.
Nachtlenzen (= orthokeratologie)
Speciaal soort harde contactlens. Deze contactlenzen worden alleen ’s nachts gedragen. Bij het wakker worden doet u de nachtlenzen uit en kunt u de hele dag scherp zien zonder bril of contactlenzen. Nachtlenzen beïnvloeden de vorm van het hoornvlies (cornea) tijdens het slapen. Het hoornvlies wordt een klein beetje vlakker waardoor bijziendheid tot ± -5.00 tijdelijk verdwijnt. Het effect duurt de hele dag en soms meerdere dagen. Het is een heel veilige en comfortabele manier van contactlenzen dragen en ideaal voor kinderen en actieve mensen. Recent onderzoek heeft aangetoond dat nachtlenzen de eventuele toename van bijziendheid beter afremmen dan welk ander hulpmiddel ook.
Daglenzen
Zachte contactlens die na 1 dag weggegooid kan worden. De volgende dag pakt men een nieuwe uit de verpakking. Dit is heel erg hygiënisch en gemakkelijk. Ook is er geen contactlensvloeistof meer nodig. Daglenzen zijn ideaal om af en toe te dragen of om af te wisselen met een bril. Er zijn echter ook veel mensen die deze lenzen met veel plezier iedere dag dragen.
Weeklenzen
Zachte contactlens die een week lang overdag gedragen kan worden, hierna moet men de lens vervangen door een nieuwe.
Maandlenzen
Zachte contactlens die gedurende een maand overdag gedragen kan worden, hierna moet men de lens vervangen door een nieuwe. Er bestaan ook maandlenzen die dag en nacht ingehouden kunnen worden.
Halfjaarlenzen
Zachte contactlens die een half jaar overdag gedragen kan worden, hierna moet men de lens vervangen door een nieuwe.
Jaarlenzen
Zachte contactlens die een jaar overdag gedragen kan worden, hierna moet men de lens vervangen door een nieuwe.
Bril
Klassieke oplossing waar een correctie op de ogen nodig is. Om diverse redenen kiezen mensen steeds vaker voor contactlenzen, onder andere om cosmetische redenen (‘een bril laat het gezicht er heel anders uitzien’), of praktische zoals bijvoorbeeld bij het sporten. Ook geven contactlenzen een veel beter zijzicht en minder beeldvervorming dan een bril. Bijkomend nadeel van een bril is dat bij aanschaf van een zonnebril deze ook op sterkte moet zijn, of er moet met voorzetlenzen gewerkt worden.
Laserbehandeling
Door middel van een laser brandt men een stukje van het hoornvlies weg waardoor de kromming van het hoornvlies verandert en men weer goed ziet. Groot voordeel is dat er geen bril of contactlenzen meer nodig zijn. Nadelen zijn de hoge prijs en het kan slecht bij een beperkt aantal sterktes uitgevoerd worden, ongeveer tussen -7 en +4 en cylindrisch tot 4. Ook kunnen er bij een laserbehandeling complicaties optreden. Bijvoorbeeld droge ogen, slecht zicht bij minder licht, ontstekingen en wisselende gezichtsscherpte. Er kan een extra laserbehandeling plaatsvinden als het oog na verloop van tijd achteruit is gegaan (wat in de praktijk redelijk vaak voorkomt), maar het hoornvlies moet nog wel dik genoeg zijn. Soms is om medische redenen een ooglaserbehandeling af te raden, bijvoorbeeld bij chronisch droge ogen. Ouderdomsverziendheid kan niet door middel van een ooglaserbehandeling gecorrigeerd worden.
Lensimplantatie
Chirurgische ingreep waarbij de natuurlijke lens uit het oog vervangen wordt door een kunststof lens (bijvoorbeeld bij staar). Ook kan het zijn dat er een kunststof lens voor de eigen ooglens geplaatst wordt (in de voorste oogkamer). Bij een goed uitgevoerde lensimplantatie is er geen bril of contactlens meer nodig om veraf scherp te zien. Regelmatig is er echter nog een kleine restcorrectie aanwezig die gewoon met een bril of contactlens gecorrigeerd kan worden. Er bestaan momenteel al wel multifocale implantlenzen, maar die zijn niet altijd geschikt.
Iris = regenboogvlies
Onderdeel van het oog, geeft kleur aan het oog en kan blauw, grijs, groen en bruin zijn. Zorgt ervoor dat de juiste hoeveelheid licht wordt doorgelaten middels het aanpassen van de grootte van de pupil.
Pupil
Opening in de Iris die het licht doorlaat.
Lens = ooglens
Zit achter de iris en de pupil en zorgt samen met het hoornvlies voor een scherp beeld. Wanneer het oog scherpstelt op kortere afstand wordt de ooglens boller. Dit aanpassen van de bolling noemt men accommoderen.
Hoornvlies
Voorste doorzichtige laag van het oog. Samen met de ooglens vormt het hoornvlies voor de brekende werking van het oog. Een contactlens drijft op het hoornvlies.
Cornea = hoornvlies
Oogzenuw
Zorgt voor overdracht van informatie van de ogen naar de hersenen door middel van elektrische impulsen. Deze impulsen worden opgewekt door beelden en licht dat door de pupil op het netvlies valt. De hersenen maken hier vervolgens een beeld van waardoor we kunnen zien.
Glasachtig lichaam
Dit is het vocht in het oog, tussen de ooglens en het netvlies, dat feitelijk de oogbal in vorm houdt
Netvlies (=retina)
Achterste deel van het oog aan de binnenzijde. Op het netvlies bevinden zich de receptorcellen (onder andere staafjes en kegeltjes) die de beelden, de kleuren en het licht opvangen en via de oogzenuw doorsturen naar de hersenen. Als men de goede bril of contactlenzen draagt (of gewoon goede ogen heeft) ontstaat er een scherp beeld op het netvlies.
Staafjes
Receptorcellen in het netvlies die licht opvangen en omzetten in elektrische impulsen. De staafjes zorgen vooral voor de waarneming van contrasten en beweging. Ze kunnen niet goed kleur verwerken, maar wel zwart, wit en grijstinten.
Kegeltjes
Receptorcellen in het netvlies die licht opvangen en omzetten in elektrische impulsen. De kegeltjes zorgen vooral voor de waarneming van kleuren en details.
Blinde Vlek
Deel van het oog aan de achterzijde waar de oogzenuw het oog verlaat en waar geen receptorcellen op het netvlies zitten. Met deze plek van het oog kun je niet zien, vandaar de term blinde vlek. Dat dit niet opvalt is omdat de hersenen, onder andere middels het andere oog, deze informatie opvult.
Gele Vlek (= macula)
Belangrijk deel in het midden van het netvlies omdat wij hiermee het scherpst zien. Bevat vooral kegeltjes.
Oogspieren
Ieder oog heeft 6 oogpieren om het oog te richten en in de juiste richting te kijken. Bij iemand die scheel kijkt zijn de oogspieren van het ene oog niet goed afgesteld op die van het andere oog, waardoor de ogen niet op hetzelfde punt richten. Daarnaast heeft het oog spieren om de ooglens scherp te stellen en om de pupilgrootte te regelen. Om het oog heen zijn er spieren om de oogleden te kunnen bewegen.
Harde Oogvlies (= sclera)
Het witte deel van het oog dat relatief hard en stevig is. Het zit aan de buitenkant van het oog en biedt bescherming.
Sferische afwijking
Verzamelnaam voor bijziendheid (“min”) en verziendheid (“plus”). Dit is dus zonder de eventuele cylindrische afwijking.
Dioptrie
Sterkte van een lens, iemand kan bijvoorbeeld een sferische afwijking van – 3.00 hebben, een cylinder van – 1.50 as 180° en een additie van + 1.00 voor het leesgedeelte.
Astigmatisme = cylindrische afwijking
Op de verpakking van de contactlens treft u vaak ‘for Astigmatism’ aan.
Torische afwijking = cylindrische afwijking
Op de verpakking van de contactlens treft u vaak de term ‘Toric’ aan.
Myopie = bijziendheid
Hyperopie = verziendheid
Presbyopie = ouderdomsverziendheid = problemen met dichtbij kijken
TOP 5 LENZEN : Acuvue Oasys- Air Optix Aqua - Biomedics 55 Evolution - Focus Dailies ADC - Soflens 59



